جمال الدين محمد الخوانساري

38

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

وهر چند عظيم باشد آن منزلت مانند كوه كه بحركت نمىآورد آنرا بادها ، ودنى پست مرتبه مدهوش ميكند أو را « 1 » پست‌ترين نزلتى مانند گياه كه بحركت مىآورد آنرا گذشتن نسيم . 5198 ذوو العيوب يحبّون إشاعة معايب النّاس ليتّسع لهم العذر في معايبهم . صاحبان عيبها دوست مىدارند شايع كردن عيبهاى مردم را تا اين كه وسيع شود از براي ايشان عذر در عيبهاى خودشان . 5199 ذلّلوا أنفسكم بترك العادات ، وقودوها إلى فعل الطّاعات ، وحمّلوها أعباء المغارم « 2 » ، وحلّوها بفعل المكارم ، وصونوها عن دنس المآثم . رام كنيد نفسهاى خود را بترك كردن عادتها ، وبكشيد آنها را بسوى كردن طاعتها ، وبار كنيد آنها را سنگينيهاى دينها ، يا بارهاى دينها ، وزيور كنيد آنها را بكردن كارهاى نيكو ، ونگاهداريد آنها را از چركينى گناهان . يعنى نفسهاى خود را رام وفرمانبردار خود كنيد باين كه ترك كنيد آنچه را آنها عادت بآن دارند از هواها وهوسهاى بيحاصل وكسالت وكاهلي ومانند آنها . و « بار كنيد آنها را سنگينيهاى دينها ، يا بارهاى دينها » يعنى ديون وقرضها كه بر مردم لازم باشد وقادر بر اداى آن نباشند آنها را بر خود گيريد وامر

--> ( 1 ) شارح ( ره ) بخط خود در حاشية نوشته : « مدهوش شدن كسى اينست كه عقل أو برود وحيران شود ، وممكن است كه : معنى « لا تبطره » اين باشد كه : « بطغيان نمىآورد أو را » ومعنى « تبطره » اين كه ، « بطغيان مىآورد أو را » ، منه ، نگارنده گويد : معنى دوم مناسبتر ونزديكتر بمعنى لفظ است . ( 2 ) معنى « مغرم » است ، وغرم ومغرم وغرامت در أصل بمعنى تاوان است .